آیا یک سیث خشمگین در حال استفاده از صاعقه نیرو در بیابان تاتاکوآ است؟ خیر، این صحنه علمیتخیلی نیست، بلکه یک اسپرایت (روح) سرخ با چندین شاخهٔ باریک (Streamer) است!
صاعقه معمولی زمانی رخ میدهد که ذرات درون ابرهای تندری با یکدیگر برخورد کنند، الکترونهای خود را از دست بدهند و در بخش پایینی ابر بار منفی انباشته شود. بار منفی ابر، بارهای منفی سطح را به اعماق زمین میراند و در نتیجه سطح زمین دارای بار مثبت میشود. این بارهای ناهمنام یکدیگر را جذب میکنند، به سمت هم پیش میروند و هوا را آنقدر داغ میکنند که به یک رگهٔ سفید از پلاسما تبدیل میشود.
اسپرایتهای سرخ پدیدههایی هستند که تنها چند هزارم ثانیه دوام دارند و در اثر صاعقهٔ مثبتِ ابر به زمین ایجاد میشوند. آنها تا مزوسفر گسترش مییابند؛ جایی که هوا آنقدر رقیق است که رعد نمیتواند شکل بگیرد. درخشش سرخ آنها از برانگیخته شدن مولکولهای نیتروژن در اثر گرما ناشی میشود.
برای شکلگیری اسپرایتهای سرخ چندین توضیح احتمالی وجود دارد. یکی از آنها این است که صاعقهٔ مثبتِ اولیه، هستهٔ منفیبار ابر را در معرض جو بالاییِ مثبتبار قرار میدهد و در نتیجه این بارهای مخالف میتوانند به یکدیگر متصل شوند.
کاوشگر جونو ناسا نیز اسپرایتهایی را در سیاره مشتری مشاهده کرده است؛ موضوعی که نشان میدهد این پدیده تنها به زمین محدود نیست و در سیارات دیگر نیز رخ میدهد.
Image Credit & Copyright: Mario Vargas
Text: Keighley Rockcliffe (NASA GSFC, UMBC CSST, CRESST II)